Namen van kinderen zeggen meer dan we denken....

Ouders die hun kind Laura, Simone of Leon noemen, zijn dol op loterijen. Wie zijn kind Linde, Julius of Veerle noemt, heeft een voorkeur voor opiniebladen. Heten ze Linda, Nico of Yvonne, dan is de kans groot dat ze een mobieltje hebben. En met een Dorien, Jeroen of Emiel in huis, is er hoogstwaarschijnlijk ook een abonnement op een krant.
Onzin? Niet volgens de divisie direct marketing van uitgever Wegener, die sinds kort doet aan ’segmenteren op voornaam’. Namen worden gekoppeld aan consumenteninformatie als woonplaats, gezinssamenstelling en lifestyle. De gevonden combinaties maken het eenvoudig om de juiste doelgroep bij het juiste product te vinden. ,,Een interessante aanvulling op bestaande consumenteninformatie’’, aldus het opgetogen marketingbedrijf, dat de informatie doorverkoopt aan belanghebbende bedrijven. Die zullen daar blij mee zijn. Voor het eerst is een voornaam genoeg om in te schatten welk automerk de voorkeur heeft en of een proefabonnement op Trouw een kans maakt.

't is een lang stuk lees hier de rest, geen noodzakelijke informatie...Wegener maakt bij de nieuwe methode gebruik van het uitgebreide voornamenonderzoek dat al tien jaar wordt gedaan aan het Instituut voor Linguïstiek van de Universiteit Utrecht. Onderzoeker Gerrit Bloothooft van het instituut vindt het geen bezwaar dat het bedrijf geld verdient aan zijn werk. Wel haast hij zich te zeggen dat het om statistische gegevens voor grote groepen gaat en dat het dus weinig zin heeft om namen op individueel niveau te gaan ’duiden’. ,,De naam Wesley komt veel voor bij lagere inkomens, maar dat betekent niet dat elke Wesley uit een arm gezin komt. Het gaat nadrukkelijk om tendensen.’’

Bloothooft en zijn collega’s bekeken 200.000 voornamen die de laatste 25 jaar aan kinderen zijn gegeven, om zo het naamgeven in Nederland voor het eerst in kaart te brengen. Door postcode te combineren met CBS-gegevens over bijvoorbeeld inkomen en gezinssamenstelling, kwam Bloothooft tot een indeling in groepen. Er is een groep elitenamen (met vernoemingen naar bloemen (Iris, Fleur) en prinsen (Friso, Maurits) die vooral in de Randstad en het Gooi voorkomen), Arabische en Turkse namen, traditionele namen als Hendricus en Geertruida, en de steeds populairder wordende moderne korte namen als Sanne, Bart en Tim.

Alle voorgevoelens die hij had over welke voornamen waar het meest zouden voorkomen, kwamen uit, zegt Bloothooft. ,,Ouders denken dat ze met de naam van hun kind een unieke keuze maken, maar dat blijkt sterk ingegeven door allerlei factoren in hun omgeving.’’ Zijn boek ’Over voornamen’, dat in 2004 verscheen met de resultaten van het onderzoek tot dan toe, illustreert dat. Zo geven rijken andere namen dan armen (zie kader) en Zeeuwen andere dan Friezen. Omdat zijn onderzoek zich uitstrekt over een lange periode, kan Bloothooft tegelijk goed zien aan welke trends voornamen onderhevig zijn. De huidige mode is Kort & Nederlands, hoewel de naam ook in het buitenland uit te spreken moet zijn. Sem, Lars, Daan, Emma, Lisa, Sophie: de namen top-20 van de SVB (zie kader), spreekt boekdelen. Eén lettergreep voor jongens, twee voor de meisjes. Bloothooft: ,,Kort en krachtig, daar kiezen ouders op dit moment voor. Die korte, sterke namen zijn een afspiegeling van deze tijd, waarin het behoud van het eigene door het kind belangrijk wordt gevonden. Tegelijk wordt de wereld steeds kleiner, dus willen ouders dat de naam ook internationaal bruikbaar is. Met Emma, Lisa of Sem kun je overal terecht.’’ Die trend blijft nog wel even, voorspelt Bloothooft, vooral de Nederlandse namen. ,,Een oer-Hollandse naam als Jan is echt in opmars. Dat heeft te maken met de levenscyclus die namen hebben. Thomas is een heel populaire naam, maar als mensen die te veel om zich heen horen, daalt zo’n naam in populariteit. Als een naam een of twee generaties is weggeweest, kan-ie opeens weer opduiken, zoals nu met Jan gebeurt. Dan is de naam weer zeldzaam genoeg geworden.’’

Er zijn ook ouders die bewust een afwijkende naam voor hun kind kiezen, een unieke naam als statement dat de originaliteit van het kind moet benadrukken. Amalia is een bekend voorbeeld, zegt Bloothooft, van een naam die nauwelijks voorkwam en die ook niet opeens heel populair zal worden. Wie zijn kind Rover, Storm of Zoet noemt, heeft er ook vast grootse plannen mee, maar zal hoogstwaarschijnlijk niet op een rage hopen. En soms leidt de rage juist weer tot de naam, zoals bij Britney, Versace, Pluk en Ché. Maar de meeste ouders blijken toch eenvoudigweg een naam te kiezen vanwege de mooie klank, ontdekte Bloothooft. Dat verklaart misschien waarom veel van hen in dezelfde vijver vissen. De 9000 voornamen die Bloothooft in zijn boek opsomt, zijn namelijk genoeg om meer dan 90 procent van de in Nederland gegeven kindernamen af te dekken. Terwijl jaarlijks ongeveer 200.000 baby’s in ons land een naam krijgen. De krappe 10 procent die overblijft, zijn de ouders die hun kind een aparte, unieke naam geven.

Er is nog een wereld te ontdekken aan voornamen, zegt Bloothooft, die zijn onderzoek nog lang niet beëindigd ziet. Hoe zit het bijvoorbeeld met vernoemen binnen families? Om dat te onderzoeken, heeft het instituut voor linguïstiek vanaf deze maand toestemming om de Gemeentelijke Basis Administratie in te zien. ,,Dat is een schat van 18 miljoen namen’’, zegt Bloothooft verlekkerd. ,,Dat zal heel veel gaan opleveren. Het boek baseert zich op de namen van de jeugd, maar we hebben tot nog toe geen zicht gehad op de ouderen. Nu krijgen we dat wel. We kunnen straks tweede en volgende voornamen van meerdere generaties zien en dat geeft informatie over hoe de voornaamrelaties in families lopen. Er heeft zich in de twintigste eeuw een voornamenrevolutie in Nederland voltrokken en die kunnen we nu eindelijk in kaart gaan brengen.’’


Stefany woont in een armere buurt dan Stéphanie
Waar ouders wonen en wat ze verdienen, is van invloed op hoe ze hun kinderen noemen. Zo komen Franse namen (vanouds de voertaal van de elite) onder de hoogste inkomens een stuk vaker voor. Dochters heten Florine, Emilie, Anne-Sophie of Cato. Bij jongens grijpen rijkaards terug op historisch aandoende namen: Olivier, Philip, Justus en Quirijn. Lagere inkomens houden ook van buitenlandse namen, maar dan van Engelse en Amerikaanse. Meisjes heten Samantha, Sharon en Melissa, jongens Ricardo, Danny of Wesley. En ook de spelling verschilt: Stefany woont in een armere buurt dan Stéphanie, wat volgens onderzoeker Bloothooft komt doordat ouders met een lager inkomen vaker voor een afwijkende spelling kiezen. Kaily in plaats van Kayleigh en Michael in plaats van Michiel. Ook opvallend: een meisjesnaam eindigt bij hogere inkomens eerder op een ’-e’ (Anne), ’-ijn’ (Annemijn) of ’-tje’ (Claartje) dan op de bij lagere inkomens geliefde ’- a’ of ’-ia’ (Alycia, Anoushka).

Bloothooft komt doordat ouders met een lager inkomen vaker voor een afwijkende spelling kiezen.