Theorieën over het nut van slapen
Er bestaan verschillende theorieën over waarom slaap bestaat. Hieronder staan enkele meer waarschijnlijke beschreven:
Slapen is een manier om de hersenen te herstellen. Tijdens het grootste deel van de slaap (tijdens de periodes van niet-remslaap) werken de neuronen (hersencellen) in mindere mate, waardoor ze de kans krijgen te herstellen van de schade die is aangericht door vrije radicalen. Dit wordt verondersteld omdat grotere dieren een lager metabolisme hebben dan kleine dieren en dus minder vrije radicalen, daardoor hoeven ze minder te herstellen en dus minder te slapen. Een mens slaapt gemiddeld zeven tot negen uur per etmaal.
Slapen is een manier om leren beter te laten verlopen. Er zijn aanwijzingen dat er een samenhang bestaat tussen verschillende soorten leren en slaap. Zo blijken proefpersonen die een bepaalde taak leren, het geleerde gedrag veel beter uit te voeren wanneer zij in de periode tussen het leren en de test geslapen hebben dan wanneer zij wakker bleven [1] [2] [3] Daarnaast zijn er bewijzen dat specifieke activiteit van de hersenen die tijdens het leren plaats heeft, gedurende de slaap herhaald wordt [4] [5]. Ook zijn er aanwijzingen dat verschillende componenten van het EEG, zoals de slaapspoelen samenhangen met de hoeveelheid leren die plaats gehad heeft voorafgaand aan de slaap, bij zowel mens als dier [6] [7] [8]. Het idee dat leren en slaap met elkaar verband houden is tevens consistent met het gegeven dat jonge kinderen die veel moeten leren een groter deel van de dag slapen dan ouderen voor wie leren een veel minder belangrijke rol speelt. Ondanks deze aanwijzingen is de theorie dat de slaap het leren bevordert allerminst onomstreden. Een van de belangrijkste problemen bij de interpretatie van dit soort onderzoek is de mogelijke invloed van stress op de onderzoeksresultaten. In veel studies wordt slaapdeprivatie toegepast, hetgeen stressvol kan zijn. De verbeterde leerresultaten in de experimentele groep die niet aan slaapdeprivatie onderhevig geweest is, kan dan dus wellicht ook toegeschreven worden aan een verschil in stress. Ook is het mogelijk dat een experimentele groep die wakker is voorafgaand aan een leertaak meer last heeft van interferende informatie dan de groep die geslapen heeft. Verder zijn veel van de fysiologische onderzoeken naar de relatie tussen leren en slaap, gebaseerd op experimentele studies die met dieren zijn uitgevoerd. Het is maar de vraag of resultaten uit dergelijk onderzoek zich laat generaliseren naar de menselijke populatie. Er is met name veel kritiek geuit op de hypothese dat de slaap leren bevordert door Vertes en Eastman [9].
Slaap is een manier om het lichaam te beschermen. Omdat sommige soorten niet aangepast zijn aan het leven in de nacht, zou het beter zijn om een veilige plaats op te zoeken om daar zo min mogelijk energie te verspillen.
Slapen kan iets over ons lichaam vertellen. Sommige wetenschappers geloven dat de hersenen van de mens, door middel van slapen, het lichaam 'scannen' naar problemen zoals ziekten. Dit is mogelijk, omdat het lichaam zich dan in een rustfase bevindt en zich dus niet druk hoeft te maken om zijn omgeving. Het is nog niet direct bewezen, maar er zijn voorbeelden die erop wijzen dat dit kan. Tijdens zo'n scan zou het lichaam er bijvoorbeeld achter kunnen komen dat er iets mis is met de maag. De persoon krijgt hierop een droom die hiermee verband houdt, er zouden bijvoorbeeld een paar wolven de maag proberen op te eten. Enkele weken later werd hem verteld dat hij aan maagkanker lijdt.
