Nog een leuk onderzoekje dat aantoont dat minderen met roken ook geen nut heeft.
Roken remt groei van foetus
Van vrouwen die zwanger worden, rookt ongeveer een kwart. Bijna een vijfde van alle zwangeren blijft roken gedurende de zwangerschap. Dat leidt tot gemiddeld zestig procent meer kans op een lager geboortegewicht van de baby, en tot een extra risico van ongeveer veertig procent op een vroeggeboorte. Dat is gebleken uit onderzoek van dr. Vincent Jaddoe van het Erasmus MC in Rotterdam. Een verlaagd geboortegewicht is nadelig voor de gezondheid op latere leeftijd. Het onderzoek maakt deel uit van het Rotterdamse cohortonderzoek Generation R, dat de rol van aanleg en omgevingsfactoren bestudeert bij de groei, ontwikkeling en gezondheid van bijna 10.000 kinderen.
Van vrouwen die zwanger worden, rookt ongeveer een kwart. Bijna een vijfde van alle zwangeren blijft roken gedurende de zwangerschap. Dat leidt tot gemiddeld zestig procent meer kans op een lager geboortegewicht van de baby, en tot een extra risico van ongeveer veertig procent op een vroeggeboorte. Dat is gebleken uit onderzoek van dr. Vincent Jaddoe van het Erasmus MC in Rotterdam. Een verlaagd geboortegewicht is nadelig voor de gezondheid op latere leeftijd. Het onderzoek maakt deel uit van het Rotterdamse cohortonderzoek Generation R, dat de rol van aanleg en omgevingsfactoren bestudeert bij de groei, ontwikkeling en gezondheid van bijna 10.000 kinderen.
Dat zo veel zwangere vrouwen roken, hadden de onderzoekers niet gedacht. “Maar”, verklaart Jaddoe, “dat gaf ons wel ruimte om te kijken naar het effect van roken op de ontwikkeling van de foetus. We hebben ook gekeken naar het tijdstip dat een moeder stopt met roken. Het bleek dat stoppen vóór de twaalfde week van de zwangerschap geen negatief effect heeft op de groei van de foetus. Maar daarmee is niet gezegd dat roken aan het begin van de zwangerschap onschadelijk is. We weten nog niet of het invloed heeft op de gezondheid op latere leeftijd.”
Minderen niet zinvol
De kinderen van rokende moeders behoren tot de lichtste gewichtsklasse van alle kinderen in Generation R. Ze wegen gemiddeld 2.700 gram , tegen een normaal gewicht van gemiddeld 3.400 gram . Uit het onderzoek bleek tevens dat ook weinig roken effect heeft op gewicht en vroeggeboorte. ‘Minderen’ heeft dus niet veel zin, het best is om helemaal te stoppen met roken.
Jaddoe kan het lagere geboortegewicht wel verklaren. Tijdens de zwangerschap werd op drie tijdstippen (12, 20 en 30 weken) een echo gemaakt van de foetus. Daaruit bleek dat roken in eerste instantie van invloed is op de beenlengte: “Die wordt korter. En vanaf dertig weken is er ook een effect op de omtrek van het hoofd en de buik. We denken dat de foetus zich aanpast aan de situatie en daarbij eerst de belangrijke organen, zoals de hersenen, probeert te sparen. Maar als de moeder blijft roken, is er na dertig weken een cumulatief effect en wordt de hele foetus aangetast.”
Preventie
In vervolgonderzoek zal vrouwen worden gevraagd waaróm ze blijven roken. Als dat bekend is, is dat te gebruiken in de preventie, denkt Jaddoe. “De huidige preventieve strategieën werken kennelijk niet optimaal, want veel vrouwen roken nog tijdens de zwangerschap. We willen niet alleen gaan kijken waarom ze dat doen, maar ook wie dat doen: is er een verschil in leeftijd, in opleiding, in etnische afkomst? Met die gegevens kun je gerichter inzetten op preventie.”
In het Generation R onderzoek wordt, met financiële steun van het Astma Fonds, ook uitgebreid gekeken naar luchtwegaandoeningen. Niet alleen het ontstaan ervan, maar ook de invloed op het gedrag en op de interactie in het gezin. De eerste wetenschappelijke publicaties zijn in druk, maar voor resultaten en conclusies is het nog te vroeg, vertelt prof. dr. Johan de Jongste, hoofd Kinderlonggeneeskunde van het Erasmus MC. “Er komt bijvoorbeeld een publicatie over de techniek van het meten van stikstofmonoxide in uitgeademde lucht. NO is nauwkeurig en reproduceerbaar te meten en de techniek lijkt een goede maat om op jonge leeftijd bijvoorbeeld astma te kunnen vaststellen. In een vervolgproject willen we nu nagaan wat we met deze techniek kunnen.”
Geduld
Het cohort is een goede afspiegeling van de bevolking van Rotterdam. Het is daarmee een multicultureel onderzoek. Dat is volgens De Jongste bijzonder, maar ook tijdrovend: “Met name het betrekken van niet goed Nederlands sprekende deelnemers bij Generation R vraagt veel energie. Daardoor gaat het onderzoek langzamer dan we hadden gepland.” Het wachten op resultaten vraagt geduld van de onderzoekers. Iedereen kijkt immers uit naar uitkomsten van deze unieke en veelomvattende studie. De Jongste: “We volgen de ontwikkeling van kinderen vanaf het begin van de zwangerschap. In iedere vragenlijst voor de ouders staan vragen over luchtwegklachten en allergieën bij het kind, en blootstelling aan allergenen. We kunnen zo een relatie leggen met ziekten op latere leeftijd en met de leefstijl van de ouders.”
De genoemde NO-meting gebeurt voor het eerst op de leeftijd van zes weken en daarna nog drie maal tot het vijfde levensjaar. Vanaf dan vindt periodiek een longfunctieonderzoek plaats bij het kind. Verder worden luchtwegklachten bij verschillende etnische bevolkingsgroepen onderzocht. De verwachting is dat er verschillen zullen zijn, die wellicht in verband kunnen worden gebracht met bijvoorbeeld huisvesting, voeding of gezinsgrootte. “Verder hebben we plannen voor analyses van gedrag”, vertelt De Jongste. “We willen bijvoorbeeld de interactie tussen angstgedrag en astma gaan bekijken. En eventueel of we daar preventief iets mee kunnen.”
Breed
Het onderzoek loopt nu een aantal jaren, maar staat in feite nog in de kinderschoenen. De gegevens van kinderen in het eerste levensjaar komen dit najaar beschikbaar, waarna deze eerste data geanalyseerd kunnen worden. De Jongste verwacht er veel van: “Het onderzoek is heel breed en we kijken al heel vroeg naar de kinderen. We letten bijvoorbeeld al op luchtwegklachten in het eerste levensjaar. Voor een deel zijn zulke klachten een voorbode van astma.’
Tekst: Kees Vermeer, wetenschapsjournalist
mensen leef je uit...
