10 mythes over de grondwet
Fabel 1: Door de Europese grondwet komt er een Europese superstaat en wordt Nederland een provincie
De Europese grondwet legt de basis voor een betere samenwerking, niet voor meer macht voor de EU. De Europese grondwet creëert ook geen superstaat. Nederland wordt geen provincie. Brussel kan alleen maar macht krijgen wanneer de lidstaten met z'n allen bereid zijn die macht te geven. Brussel kan ons dus geen bevoegdheden afnemen als we dat zelf niet willen. De EU heeft maar één soort macht en dat is de macht die de EU krijgt van de lidstaten.
De grondwet draagt nauwelijks nieuwe bevoegdheden over aan Brussel. Er wordt alleen intensiever samengewerkt op terreinen waar dat echt hard nodig is, zoals asiel, illegale immigratie, internationale criminaliteit en terrorisme. Problemen waarvan iedereen weet dat we ze alleen maar door samenwerking kunnen oplossen.
De grondwet geeft de lidstaten juist meer greep op Brussel. Als negen nationale parlementen vinden dat een wetsvoorstel uit Brussel gaat over iets dat de lidstaten beter zelf kunnen regelen, dan kunnen ze dat wetsvoorstel terugsturen voor heroverweging. Mensen die bang zijn dat Brussel teveel te vertellen krijgt, moeten dus vooral voor de grondwet stemmen. Je krijgt immers meer controle op die Brusselse macht.
Fabel 2: Voor het eerst wordt Nederlands recht ondergeschikt aan Europees recht
Europese regels gaan boven nationaal recht. Dat is al meer dan veertig jaar geleden zo bepaald in de Europese Unie. Dat moet ook wel. Als landen de Europese regels opzij zouden kunnen zetten met hun eigen nationale regels, dan wordt het een vrijblijvende puinhoop in de Unie. Nieuw is dat deze reeds bestaande regel nu voor het eerst in het verdrag is opgenomen.
De Nederlandse Grondwet blijft gewoon bestaan. De Nederlandse grondwet hoeft ook niet gewijzigd te worden als gevolg van de Europese grondwet. De Nederlandse Grondwet gaat over hoe we in Nederland met elkaar omgaan; in de Europese grondwet staat op welke onderwerpen en hoe er in Europa wordt samengewerkt. De Europese grondwet en de Nederlandse grondwet gaan dus over verschillende zaken.
De Europese grondwet is geen grondwet vergelijkbaar met een nationale grondwet, maar een verdrag tussen zelfstandige lidstaten. In dit verdrag staan de spelregels voor de samenwerking in Europa.
Fabel 3: Nederland heeft niets meer te vertellen door inperken vetorecht
Inderdaad wordt er een aantal veto's afgeschaft in de Europese grondwet. Dat geldt overigens niet alleen voor Nederland: alle 25 landen doen afstand van dat vetorecht. Dat is noodzakelijk als je in een Unie van 25 landen zaken wil doen. Er is vaak wel één land tegen, maar dat land moet dan niet in z'n dwarse eentje alles ook daadwerkelijk tegen kunnen houden. Op sommige terreinen is er overigens een noodrem ingebouwd, bijvoorbeeld bij de strafrechtsamenwerking. Als Nederland meent dat een voorgestelde maatregel een fundamenteel aspect van ons eigen strafrechtstelsel aantast (denk aan ons softdrugs of euthanasiebeleid) dan kunnen we aan die noodrem trekken.
Ook zijn er belangrijke terreinen waarop het veto wel behouden blijft. Bijvoorbeeld toetreding van een nieuwe lidstaat. Ook is op Nederlands aandringen het veto behouden bij de besluitvorming over de meerjarenbegroting. Dat veto helpt ons het probleem op te lossen dat Nederland teveel betaalt aan Brussel.
Fabel 4: Nederland verliest een eigen EU-commissaris met stemrecht
Dat is maar ten dele waar. Nederland houdt het grootste deel van de tijd de eigen Commissaris met stemrecht (10 van iedere 15 jaar). Iedere lidstaat (groot en klein) geeft de eigen Commissaris voor een deel van de tijd op. Op basis van gelijkwaardigheid: Duitsland dus net zo goed als Luxemburg. Dat doen we om te zorgen dat de Commissie (die anders veel te groot zou worden) effectief blijft functioneren. De Europese Commissie wordt verkleind vanaf 2014. Vanaf dat moment bestaat de Commissie uit twee derde van het aantal landen van de EU.
Fabel 5: Nederland verliest haar eigen identiteit
De zelfstandigheid en de nationale identiteit worden juist benadrukt in de grondwet. Artikel 5 zegt uitdrukkelijk dat de EU de nationale identiteit van de lidstaten moet respecteren. Nederland blijft Nederland. Niemand kan ons ons oranje-gevoel afnemen. Wij houden onze vlag, ons volkslied, onze leeuw. Ook onze taal, ons koningshuis en onze feestdagen zijn van ons. Daar blijft Brussel van af. Ook het beleid op terreinen als softdrugs, homohuwelijk, abortus, euthanasie blijft in Nederland worden bepaald. Brussel krijgt daar niet het laatste woord over: dat houdt Den Haag. Wij blijven onszelf, ook met de nieuwe grondwet.
Fabel 6: De grote landen gaan overheersen dankzij de grondwet. Nederland als klein land heeft straks niks meer te vertellen in Europa
Nederland telt mee in de Unie, ook met de nieuwe Grondwet. We moeten elkaar geen Calimero-complex aanpraten. Nederland is een middelgrote lidstaat (wij zijn in grootte nummer 7 van de 25) en wij verliezen nauwelijks gewicht door de nieuwe stemmenweging. In de Unie van 25 of meer landen moet je altijd coalities sluiten. Daar zijn wij goed in (dat doen we al eeuwen). Kijk bijvoorbeeld naar de coalitie van netto-betalers aan de EU-begroting. Daar vragen Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk om Nederlandse steun.
De grote lidstaten kunnen niet de dienst uitmaken in de Unie of aan de kleine landen hun wil opleggen. Bij het stemmen in de Raad van Ministers geldt een dubbele sleutel. Om een besluit aan te nemen is 65% van de EU-bevolking nodig én 55% van het aantal landen. Op basis van de bevolkingssleutel hebben de grote landen veel invloed. De kleinere landen hebben echter veel invloed door de lidstaten-sleutel: om een besluit te nemen zijn immers altijd tenminste 15 landen nodig. Het gaat dus niet zonder de kleine landen in Brussel.
Fabel 7: Een stem tegen de grondwet is een stem tegen Turkije
Het woord Turkije komt niet voor in de 448 artikelen van de Europese grondwet. Indien we over een flink aantal jaren erin slagen de toetredingsonderhandelingen met Turkije met succes af te ronden, dan kan Turkije na een unaniem positief besluit van alle lidstaten toetreden tot de Europese Unie. Of er nu wel of geen Europese Grondwet komt. Als die onderhandelingen mislukken wordt Turkije geen lid van de Unie.
Fabel 8: De grondwet is asociaal
Het tegendeel is waar. Met deze grondwet wordt Europa socialer dan voorheen. Op allerlei plaatsen in de grondwet wordt de sociale dimensie versterkt (het woord "sociaal" komt maar liefst 89 keer voor in de grondwet). Daarom heeft het Europese Verbond van Vakverenigingen deze grondwet ondersteund. Daarom ook zijn partijen als PvdA en Groen Links voorstander van deze grondwet, evenals hun zusterpartijen in andere lidstaten. En reken maar dat die allemaal de grondwet goed gelezen hebben.
In de grondwet is opgenomen dat Europa zich richt op 'volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang'. Ook moet de gelijkheid van mannen en vrouwen worden bevorderd. Bovendien zegt de grondwet dat in het vervolg op alle terreinen rekening moet worden gehouden met de sociale kant van een maatregel. Ook wordt de belangrijke rol van de sociale partners in het verdrag vastgelegd. Het Handvest Grondrechten (dat in de grondwet is opgenomen en nu bindend recht is) bevat ook een aantal rechten en principes die gericht zijn op sociale bescherming, bijvoorbeeld: recht van bescherming tegen onredelijk ontslag (artikel 90) en het recht op toegang tot sociale zekerheid (artikel 94).
Tegelijkertijd komt Europa niet aan de fundamenten van ons Nederlandse sociale zekerheidsstelsel. Op verschillende plekken in de grondwet is vastgelegd dat Nederland het laatste woord op dit terrein houdt.
Zie ook de artikelen 'FNV: Grondwet een stap vooruit', 'artikel twee is bijna een vakbondstekst' en 'Die een miljoen burgers krijgen wij wel op de been'.
Fabel 9: De grondwet is dieronvriendelijk
Voor het eerst is expliciet vastgelegd dat de Europese Unie op alle relevante terreinen (landbouw, vervoer, interne markt, onderzoek, visserij, technologie) rekening dient te houden met dierenwelzijn. Het lot van dieren telt dus mee in de grondwet. Dat is een stap vooruit. Op het terrein van dierenwelzijn is al veel bereikt. Er worden inmiddels strengere eisen gesteld aan dierentransport. Er wordt gewerkt aan een verbod op legbatterijen. Natuurlijk kan het nog een stuk beter. En als het burgers niet snel genoeg gaat kunnen zij met één miljoen handtekeningen de Europese Commissie vragen een Europees wetsvoorstel in te dienen. In de praktijk zal de Commissie het verzoek van een miljoen Europese burgers niet snel naast zich neerleggen. Dit wordt mogelijk gemaakt door de grondwet. Zo'n handtekeningen-initiatief wordt nu al voorbereid op het gebied van strengere normen voor dierentransport. Zie ook het interview met Femke Halsema.
Fabel 10: Europa wordt militaristisch: er komt een kostbaar Europees leger
Nee, er komt geen Europees leger. De nationale legers gaan alleen beter samenwerken. De Nederlandse krijgsmacht blijft gewoon van Nederland. De nationale defensiebegrotingen gaan dus ook niet omhoog als gevolg van de Europese grondwet. Op de website van de SP stond tot voor kort dat de Europese grondwet leidt tot een verhoging van de defensie-uitgaven met 50 miljard euro. Dat staat nergens in de grondwet. Het is dan ook niet waar. Inmiddels heeft de SP haar site bijgesteld en spreekt nu nog van "miljarden" extra uitgaven. Maar ook dit staat niet in de grondwet. De defensie-uitgaven zijn trouwens de afgelopen vijftien jaar met een kwart gedaald in Nederland.
De grondwet zal er voor zorgen dat er meer wordt samengewerkt om militaire capaciteiten en bijvoorbeeld politiecapaciteiten te verbeteren. Nederland vindt het belangrijk dat de Europese landen samenwerken op defensiegebied. Door beter samen te werken kunnen de Europese landen een grotere rol spelen in de wereld en maken ze efficiënter gebruik van hun militaire middelen. Op dit moment gebeurt het bijvoorbeeld dat vliegtuigen die troepen van het ene Europese land vervoeren weer leeg terugvliegen, terwijl er troepen van een ander land staan te wachten op hun vliegtuig dat precies dezelfde kant op gaat. De Europese landen gaan dit nu beter coördineren, waardoor ze veel efficiënter gebruik zullen maken van de transportcapaciteit die ze hebben en dus de kosten voor vredesoperaties terugdringen.
Over de inzet van eigen militairen in het buitenland blijven lidstaten het laatste woord houden. De Nederlandse regering en het Nederlandse parlement beslissen over de uitzending van Nederlandse militairen. Niemand anders.
Ik vind het juist erg belangrijk dat Nederland zijn eigen identiteit houdt en niet wordt overrompeld door Europa. Dat hier geen sprake van is vind ik een zeer belangrijk punt.
Terrorismebestrijding en milieuvervuiling vind ik zaken die beter Europees kunnen worden geregeld i.p.v. op landelijk niveau. Ik neig nog steeds naar een 'JA'-stem!
