Champagne, de feestelijkste drank aller tijden
Champagne is dé drank om uw feest of etentje extra op te vrolijken. Champagne hoort bij feesten, of het nu thuis is of in een club. Het is ook een drank met een interessante geschiedenis, die teruggaat tot de 17e eeuw toen de monnik Dom Pérignon een methode ontwikkelde om de wijn na de tweede gisting helder en ook goed bewaarbaar te maken. De oudste natuurlijk mousserende wijnen stammen waarschijnlijk uit de Champagne. En alleen champagne uit de Champagne mag champagne heten.
De populariteit van champagne strekt zich over eeuwen uit. Al in de 15e eeuw serveerden Franse hovelingen champagne aan buitenlandse vorsten die op bezoek kwamen. Dat was echter de stille variant. In 1668 diende zich een nieuwe variant aan: de heldere en mousserende champagne. De roem van deze drank nam snel toe.
Benedictijner monniken van de abdij van Hautvillers, ten zuiden van Reims, gelden als de ontdekkers van dit proces. In het bijzonder hun bekende keldermeester, Dom Pérignon (1638-1715), ontwikkelde de champagne zoals u die nu kent. Dom Pérignon zocht naar steeds betere methoden voor het persen van de druiven en voor het versnijden of mengen van de wijn. Het fenomeen tweede gisting op fles was al langer bekend, maar het kostte Dom Pérignon duizenden geëxplodeerde flessen voor hij dit proces in de hand had. Bij deze tweede gisting ontstaat een natuurlijk koolzuurgas in de wijn. Al in 1720, vijf jaar na de dood van Dom Pérignon, gingen er ruim dertigduizend flessen champagne naar het buitenland.
Bovendien hadden de monniken een geheim procédé om de wijn na deze tweede gisting in de fles te klaren, oftewel helder te maken. Keldermeester op keldermeester gaf dit geheim van Dom Pérignon door, maar het ging bij het onverwachts overlijden van één van hen verloren. Toch betekende dat niet het einde van de champagneproductie. De overige keldermeesters van de champagne ontwikkelden een andere methode, de nu zelfs wettelijke erkende méthode champenoise. De bruisende variant zou vanaf de 18e eeuw de stille wijnen van de Champagne meer en meer verdringen. Door zijn smaak, zijn bouquet en zijn opwekkende eigenschappen is champagne uitgegroeid tot een van 's werelds meest geliefde dranken.
Soorten, maten en smaken
Niet elke champagne is hetzelfde. De drank kent een enorme variatie in soorten, maten en smaken. Van het handige piccoloflesje (20 cl) tot enorme flessen met een inhoud van wel 15 liter, zoals de Nebucadnezar, vernoemd naar de grote Babylonische koning. Ieder merk heeft zijn eigen geheime recept. Voor de basiswijn worden drie verschillende druivenrassen gebruikt: pinot meunier, pinot noir en chardonnay. Verschil in smaak is het gevolg van variatie in de verhouding tussen deze drie druivenvariëteiten. Het verschil ontstaat mede tijdens de tweede gisting in de fles. Deze bepaalt de individuele smaak en heeft veel invloed op de belletjes die champagne tot een feest der zintuigen maken.
Soorten champagne
Extra-brut
Brut
Sec
Demi-sec
Doux
Brut sans millésime
Blanc de blancs
Blanc de noirs
Crémant
Rosé
Millésime
Cuvée prestige
De meeste champagnes zijn een assemblage van de drie druivenrassen pinot meunier, pinot noir en chardonnay. Een standaardformule is 40% pinot meunier, 40% pinot noir en 20% chardonnay. Er bestaan ook soorten champagnes die gemaakt zijn van één of twee van deze druivenrassen: de blanc de blancs en de blanc de noirs. En daarnaast is er nog een rosé-champagne. Champagnes zijn er met vermelding van oogstjaar (millesimé), maar het merendeel heeft geen oogstjaar op de fles.
Blanc de blancs
Een naam die eigenlijk niets anders betekent dan dat het gaat om een witte wijn van witte druiven. In de Champagne betreft het dan dus wijn van alleen chardonnaydruiven. Deze blancs worden vooral gemaakt aan de Côte des Blancs ten zuiden van Epernay, in Cramant, Mesnil en Avize. Het zijn doorgaans delicate, fijne en lichte wijnen.
Blanc de noirs
Deze naam dragen wijnen van het sap van blauwe druiven. Een blanc de noirs komt niet zo vaak voor, ondanks het feit dat er viermaal zoveel pinot in het champagnegebied is aangeplant als chardonnay. De blauwe druiven zorgen voor een wijn die krachtiger is dan de blanc de blancs, en met wat meer alcohol. In het algemeen bestaat een blanc de noirs voor circa een achtste tot een kwart uit blanc de blancs, wat hem meer finesse en speelsheid verleent.
Rosé-champagne
Deze champagne wordt op een voor Fransen wel heel onorthodoxe manier gemaakt. En wel door voor de botteling een beetje rode wijn (verplicht uit het champagnegebied zelf) bij de uiteindelijke assemblage te voegen. Bij het maken van roséwijnen is dit in heel Frankrijk verboden - maar niet in de Champagne. Het gebeurt onder toezicht van een vertegenwoordiger van de douane. Slechts een enkele wijnboer maakt een rosé-champagne door zijn zogenaamde most bewust nog even met de schillen in contact te brengen.
De streek
De Champagne is het noordelijkste wijngebied van Frankrijk, grenzend aan de 49e breedtegraad. Dit gebied werd in vroeger eeuwen traditioneel beschouwd als de noordgrens van renderende wijnbouw. De oude provincie Champagne werd, net als de rest van Frankrijks provincies, direct na de Franse Revolutie opgedeeld in kleinere eenheden. Die indeling in departementen bestaat tot de dag van vandaag.
De merknaam champagne
Champagne als merk is een van de best beschermde merknamen ter wereld. De heren van het Comité Interprofessionel du Vin de Champagne (CIVC) doen hun uiterste best om iedere vorm van misbruik van de naam te vermijden. In Europa is men daar prima in geslaagd. De richtlijnen zijn nu zelfs wet binnen de EU. De heren aan de andere kant van de plas maken echter nog wel eens misbruik van de naam. De regelgeving van Champagne is sinds jaar en dag strikt maar helder.
Prijs
In vergelijking tot de prijs die in de buurlanden wordt gehanteerd, is de prijs van Champagne ten opzichte van stille wijn in Nederland relatief aan de hoge kant. Ja, de luxeaccijns van 1,51 Euro per fles in Nederland is inderdaad twee keer hoger dan bij de buren. Dit verklaart het verschil maar ten dele. In Duitsland zijn Champagnes 20% goedkoper dan in Nederland terwijl de stille wijnen hetzelfde prijsniveau hebben. In de UK zijn de stille wijnen duurder dan in Nederland terwijl de Champagnes echter weer goedkoper zijn dan in Nederland. Zeker de goede merken zijn voor het normale publiek nauwelijks betaalbaar. In België en Frankrijk zie je dat de verkoopprijzen in de horeca een stuk dichter bij de winkelprijzen liggen met als gevolg dat men daar ook regelmatig (een factor 4) meer Champagne in horecagelegenheden drinkt. In deze landen ziet men Champagne ook voor wat het is: “een kwaliteitswijn die je, ook zonder feestje, het hele jaar door kan en mag drinken".
Sterkte van de flessen
Voor champagne worden extra sterke flessen gebruikt, die de grote druk in de fles kunnen weerstaan - doorgaans zesmaal de druk van de buitenlucht. De klassieke fles weegt circa 900 gram. Dat betekent dat een gevulde fles 1,65 kilo weegt. De flessen moeten drie maanden lang een druk van 12 atmosfeer kunnen weerstaan en dan nog eens enkele minuten een druk van 20 atmosfeer. Pas dan is de fles geschikt om voor champagne te gebruiken. Er bestaan veel officieel, en nog veel meer officieus vastgelegde flesformaten. Hoe groter de fles, hoe beter de fijnheid en frisheid van een champagne wordt behouden en hoe langer de mousse actief blijft. Bovendien is champagne in grote flessen langer houdbaar in vergelijking met gewone flessen.
Tot slot
Nederlanders zijn geen grote champagnedrinkers, maar tijdens oudjaar knalt in veel huizen de kurk. In Nederland wordt alles wat bubbelt al snel Champagne genoemd. Onterecht, want de bubbelwijn mag alleen champagne heten als hij uit het champagnegebied komt, anders is het geen Champagne maar een ‘gewone’ mousserende wijn.
Champagne is dé drank om uw feest of etentje extra op te vrolijken. Champagne hoort bij feesten, of het nu thuis is of in een club. Het is ook een drank met een interessante geschiedenis, die teruggaat tot de 17e eeuw toen de monnik Dom Pérignon een methode ontwikkelde om de wijn na de tweede gisting helder en ook goed bewaarbaar te maken. De oudste natuurlijk mousserende wijnen stammen waarschijnlijk uit de Champagne. En alleen champagne uit de Champagne mag champagne heten.
De populariteit van champagne strekt zich over eeuwen uit. Al in de 15e eeuw serveerden Franse hovelingen champagne aan buitenlandse vorsten die op bezoek kwamen. Dat was echter de stille variant. In 1668 diende zich een nieuwe variant aan: de heldere en mousserende champagne. De roem van deze drank nam snel toe.
Benedictijner monniken van de abdij van Hautvillers, ten zuiden van Reims, gelden als de ontdekkers van dit proces. In het bijzonder hun bekende keldermeester, Dom Pérignon (1638-1715), ontwikkelde de champagne zoals u die nu kent. Dom Pérignon zocht naar steeds betere methoden voor het persen van de druiven en voor het versnijden of mengen van de wijn. Het fenomeen tweede gisting op fles was al langer bekend, maar het kostte Dom Pérignon duizenden geëxplodeerde flessen voor hij dit proces in de hand had. Bij deze tweede gisting ontstaat een natuurlijk koolzuurgas in de wijn. Al in 1720, vijf jaar na de dood van Dom Pérignon, gingen er ruim dertigduizend flessen champagne naar het buitenland.
Bovendien hadden de monniken een geheim procédé om de wijn na deze tweede gisting in de fles te klaren, oftewel helder te maken. Keldermeester op keldermeester gaf dit geheim van Dom Pérignon door, maar het ging bij het onverwachts overlijden van één van hen verloren. Toch betekende dat niet het einde van de champagneproductie. De overige keldermeesters van de champagne ontwikkelden een andere methode, de nu zelfs wettelijke erkende méthode champenoise. De bruisende variant zou vanaf de 18e eeuw de stille wijnen van de Champagne meer en meer verdringen. Door zijn smaak, zijn bouquet en zijn opwekkende eigenschappen is champagne uitgegroeid tot een van 's werelds meest geliefde dranken.
Soorten, maten en smaken
Niet elke champagne is hetzelfde. De drank kent een enorme variatie in soorten, maten en smaken. Van het handige piccoloflesje (20 cl) tot enorme flessen met een inhoud van wel 15 liter, zoals de Nebucadnezar, vernoemd naar de grote Babylonische koning. Ieder merk heeft zijn eigen geheime recept. Voor de basiswijn worden drie verschillende druivenrassen gebruikt: pinot meunier, pinot noir en chardonnay. Verschil in smaak is het gevolg van variatie in de verhouding tussen deze drie druivenvariëteiten. Het verschil ontstaat mede tijdens de tweede gisting in de fles. Deze bepaalt de individuele smaak en heeft veel invloed op de belletjes die champagne tot een feest der zintuigen maken.
Soorten champagne
Extra-brut
Brut
Sec
Demi-sec
Doux
Brut sans millésime
Blanc de blancs
Blanc de noirs
Crémant
Rosé
Millésime
Cuvée prestige
De meeste champagnes zijn een assemblage van de drie druivenrassen pinot meunier, pinot noir en chardonnay. Een standaardformule is 40% pinot meunier, 40% pinot noir en 20% chardonnay. Er bestaan ook soorten champagnes die gemaakt zijn van één of twee van deze druivenrassen: de blanc de blancs en de blanc de noirs. En daarnaast is er nog een rosé-champagne. Champagnes zijn er met vermelding van oogstjaar (millesimé), maar het merendeel heeft geen oogstjaar op de fles.
Blanc de blancs
Een naam die eigenlijk niets anders betekent dan dat het gaat om een witte wijn van witte druiven. In de Champagne betreft het dan dus wijn van alleen chardonnaydruiven. Deze blancs worden vooral gemaakt aan de Côte des Blancs ten zuiden van Epernay, in Cramant, Mesnil en Avize. Het zijn doorgaans delicate, fijne en lichte wijnen.
Blanc de noirs
Deze naam dragen wijnen van het sap van blauwe druiven. Een blanc de noirs komt niet zo vaak voor, ondanks het feit dat er viermaal zoveel pinot in het champagnegebied is aangeplant als chardonnay. De blauwe druiven zorgen voor een wijn die krachtiger is dan de blanc de blancs, en met wat meer alcohol. In het algemeen bestaat een blanc de noirs voor circa een achtste tot een kwart uit blanc de blancs, wat hem meer finesse en speelsheid verleent.
Rosé-champagne
Deze champagne wordt op een voor Fransen wel heel onorthodoxe manier gemaakt. En wel door voor de botteling een beetje rode wijn (verplicht uit het champagnegebied zelf) bij de uiteindelijke assemblage te voegen. Bij het maken van roséwijnen is dit in heel Frankrijk verboden - maar niet in de Champagne. Het gebeurt onder toezicht van een vertegenwoordiger van de douane. Slechts een enkele wijnboer maakt een rosé-champagne door zijn zogenaamde most bewust nog even met de schillen in contact te brengen.
De streek
De Champagne is het noordelijkste wijngebied van Frankrijk, grenzend aan de 49e breedtegraad. Dit gebied werd in vroeger eeuwen traditioneel beschouwd als de noordgrens van renderende wijnbouw. De oude provincie Champagne werd, net als de rest van Frankrijks provincies, direct na de Franse Revolutie opgedeeld in kleinere eenheden. Die indeling in departementen bestaat tot de dag van vandaag.
De merknaam champagne
Champagne als merk is een van de best beschermde merknamen ter wereld. De heren van het Comité Interprofessionel du Vin de Champagne (CIVC) doen hun uiterste best om iedere vorm van misbruik van de naam te vermijden. In Europa is men daar prima in geslaagd. De richtlijnen zijn nu zelfs wet binnen de EU. De heren aan de andere kant van de plas maken echter nog wel eens misbruik van de naam. De regelgeving van Champagne is sinds jaar en dag strikt maar helder.
Prijs
In vergelijking tot de prijs die in de buurlanden wordt gehanteerd, is de prijs van Champagne ten opzichte van stille wijn in Nederland relatief aan de hoge kant. Ja, de luxeaccijns van 1,51 Euro per fles in Nederland is inderdaad twee keer hoger dan bij de buren. Dit verklaart het verschil maar ten dele. In Duitsland zijn Champagnes 20% goedkoper dan in Nederland terwijl de stille wijnen hetzelfde prijsniveau hebben. In de UK zijn de stille wijnen duurder dan in Nederland terwijl de Champagnes echter weer goedkoper zijn dan in Nederland. Zeker de goede merken zijn voor het normale publiek nauwelijks betaalbaar. In België en Frankrijk zie je dat de verkoopprijzen in de horeca een stuk dichter bij de winkelprijzen liggen met als gevolg dat men daar ook regelmatig (een factor 4) meer Champagne in horecagelegenheden drinkt. In deze landen ziet men Champagne ook voor wat het is: “een kwaliteitswijn die je, ook zonder feestje, het hele jaar door kan en mag drinken".
Sterkte van de flessen
Voor champagne worden extra sterke flessen gebruikt, die de grote druk in de fles kunnen weerstaan - doorgaans zesmaal de druk van de buitenlucht. De klassieke fles weegt circa 900 gram. Dat betekent dat een gevulde fles 1,65 kilo weegt. De flessen moeten drie maanden lang een druk van 12 atmosfeer kunnen weerstaan en dan nog eens enkele minuten een druk van 20 atmosfeer. Pas dan is de fles geschikt om voor champagne te gebruiken. Er bestaan veel officieel, en nog veel meer officieus vastgelegde flesformaten. Hoe groter de fles, hoe beter de fijnheid en frisheid van een champagne wordt behouden en hoe langer de mousse actief blijft. Bovendien is champagne in grote flessen langer houdbaar in vergelijking met gewone flessen.
Tot slot
Nederlanders zijn geen grote champagnedrinkers, maar tijdens oudjaar knalt in veel huizen de kurk. In Nederland wordt alles wat bubbelt al snel Champagne genoemd. Onterecht, want de bubbelwijn mag alleen champagne heten als hij uit het champagnegebied komt, anders is het geen Champagne maar een ‘gewone’ mousserende wijn.
laatste aanpassing
