Lidocaïne kan lokaal worden gebruikt bij pijnlijke lesies op huid en slijmvliezen. Het is niet verenigbaar met lanettewas. Lidocaïnelevomentholgel FNA geeft lidocaïne goed af aan de huid en wordt ook gebruikt bij jeuk. Lidocaïne 5% in Zinkoxidesmeersel FNA kan worden gebruikt bij pijnlijke herpes lesies. Lidocaïne kan via vasoconstrictie wondgenezing remmen. Lidocaïne vaselinecrème 3% FNA bij aambeien: 's ochtends, 's avonds, en na iedere ontlasting crème aanbrengen.
Lidocaïne is ook verwerkt (samen met prilocaïne) in EMLA crème en pleisters en wordt gebruikt als lidocaïne injecties voor lokale verdoving.
Er is een maximum aan het gebruik van lidocaïne. Let daarop, vooral ook bij kleine kinderen. Er zijn gevallen bekend waarbij ernstige bijwerkingen optraden door overdosis van EMLA crème bij kinderen. Ook bij volwassenen de maximum dosis niet overschrijden. Voor verdoving van de huid (injecties) wordt een maximum van 200 mg lidocaïne aangegeven in de bijsluiter van de fabrikant, voor lidocaïne met adrenaline 500 mg. Dit betekent dat per keer van een 2% oplossing (20 mg/ml) maximaal 25 ml mag worden gebruikt. Andere gegevens over maximum: maximaal 4.5-5 mg/kg zonder lidocaïne (70 kilo = 350 mg), maximaal 7 mg/kg met lidocaïne (70 kilo = 490 mg).
In de praktijk wordt deze hoeveelheid bij grote ingrepen soms overschreden tot de dubbele hoeveelheid (maximaal 1000 mg, 14 mg/kg) zonder dat problemen optreden. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt dan echter bij de behandelend arts. Dit getal van 1000 mg is gebaseerd op de maximale hoeveelheid bij andere toepassingen van lidocaïne en op het gegeven dat in de officiële maximumhoeveelheid een veiligheidsmarge ingebouwd is van een factor 10. Voor EMLA crème, lidocaïne gel, lidocaïne drank is de maximale hoeveelheid steeds rond de 1000 mg (b.v. lidocaïne drank 2% -20 mg/ml maximaal 60 ml = 1200 mg). Bij liposuctie worden veel grotere hoeveelheden ingespoten, b.v. 35 mg/kg en zelfs 55 mg/kg, maar wel verdund.
product
maximum hoeveelheid
totaal
lidocaïne 2% ampullen 10 ml met adrenaline
2.5 ampullen
500 mg
- bij gezonde jonge patiënten eventueel tot:
5 ampullen
1000 mg
xylocaïne 2% ampullen 1.8 ml met adrenaline
13 ampullen
486 mg
- bij gezonde jonge patiënten eventueel tot:
27 ampullen
972 mg
lidocaïne 5% (EMLA)
6-12 jaar: 20 g
1-5 jaar: 10 g
3-12 maanden: 2 g
0-2 maanden: 1 g
1000 mg
lidocaïne 2% drank
6 x 10 ml
kinderen max 4 mg/kg
1200 mg
lidocaïne 2% gel
60 g
kinderen max 6 mg/kg
1200 mg
2% = 2 mg per 100 mg
2% = 20 mg per 1000 mg (1ml)
2% = 200 mg per 10 ml
2% = 1000 mg per 50 ml
Gebruik van lidocaïne (Xylocaïne) en articaïne tijdens de zwangerschap
Lidocaïne in de vorm van injecties kan, voor zover bekend, zonder gevaar voor de vrucht overeenkomstig het voorschrift worden gebruikt in de zwangerschap. Beperkte ervaring met het gebruik van deze stof als anti-arrhythmicum tijdens zwangerschap laat geen verhoogde incidentie van aangeboren afwijkingen zien. Ook articaïne en de toevoeging adrenaline (epinefrine) zijn veilig.
Bij toepassing van Xylocaïne tijdens de zwangerschap dient men er rekening mee te houden dat lidocaïne, evenals andere lokaal anaesthetica, de placenta passeert. Hoewel de lidocaïne concentraties in het navelstrengbloed lager zijn dan de serumconcentraties bij de moeder, is de vrije lidocaïne concentratie gelijk. Bij overdosering kan foetale depressie niet worden uitgesloten. Lidocaïne wordt in kleine hoeveelheden uitgescheiden in moedermelk. De concentraties in moedermelk zijn echter zo laag, dat bij therapeutische doseringen geen nadelige effecten voor het kind te verwachten zijn.
Ondanks deze gegevens waaruit blijkt dat lidocaïne en articaïne dus veilig kunnen worden gebruikt tijdens de zwangerschap, staat in het kompas toch bij lidocaïne het zinnetje dat terughoudendheid tijdens de zwangerschap gewenst is. Dit moet als volgt worden geïnterpreteerd:
Als het niet perse nodig is om de ingreep of het biopt nu te doen (voorbeeld: patiënt vraagt om verwijdering van een dermatofibroom of shaven van een goedaardige moedervlek of andere benigne laesie), laat dan de patiënt maar na de zwangerschap terugkomen voor de ingreep. Argument: nooit zwangeren onnodig blootstellen aan geneesmiddelen; tweede argument is dat een ingreep (wondje) complicaties kan geven zoals een infectie waarvoor antibiotica nodig kunnen zijn.
Als er wel een reden is om het nu te doen (voorbeeld: verdenking op een dysplastische naevus of andere maligniteit, of een onduidelijke huidziekte waarbij het toch wel nodig is om nu een biopt te nemen) dan gewoon direct doen.
Een ander voorbeeld: een basaalcelcarcinoom. Dit is een langzaam groeiend en ongevaarlijk tumortje waarbij het op zich helemaal niet een probleem is om te wachten tot na de zwangerschap. Aan de andere kant wordt lidocaïne niet als erg risicovol ingeschat, dus is dat eigenlijk geen reden om de ingreep uit te stellen. Dan moet nog de kans op een complicatie (wondinfectie waarvoor antibiotische behandeling nodig is) worden meegewogen. Al deze factoren overwegend, is voor basaalcelcarcinoom tijdens de zwangerschap dan toch het advies om het direct te excideren. Wel extra aandacht geven aan hygiëne en steriel werken en van tevoren uitzoeken welke antibiotica de patiënte eventueel zou mogen hebben bij wondinfectie.
Lidocaïne in de vorm van orale gel of lokaal aan te brengen gel of zalf is volkomen veilig tijdens de zwangerschap. Het wordt al jarenlang gebruikt door zwangere vrouwen zonder nadelige gevolgen voor het kind. Tijdens borstvoeding kan een minimale hoeveelheid terechtkomen in de borstvoeding. Bij normaal gebruik, waarbij de maximum hoeveelheden in acht worden genomen, heeft dit geen enkele schadelijke gevolgen voor het kind. Maar let op: geen lidocaïne zalven aanbrengen op de tepels (bij tepelkloven bijvoorbeeld), dit verstoort vanwege de onaangename smaaksensatie voor de baby de borstvoeding.