Semi ontopic (gezien de discussie in dit topic een paar dagen geleden)
Hoe voorkom je oplichting?
Wel betaald, niets gekregen
11-04-2009 | Gepubliceerd 10:32
11-04-2009 | Laatst bijgewerkt 10:44
Elke week weer worden mensen opgelicht via online handelsplaatsen als Speurders en Marktplaats. Het vervelende is dat er vaak weinig tegen te ondernemen valt, want een koopovereenkomst niet nakomen is niet per definitie strafbaar. Hoe bind je de strijd aan tegen cowboys op het wereldwijde web?
Wie de bezoekersforums van handelsplatforms als Speurders en Marktplaats afstroopt, stuit op een poel van ellende. Consumenten doen hun beklag over spullen die ze netjes hebben afgerekend, maar nooit ontvangen hebben, in vakjargon voorschotfraude genoemd. Of ze hebben in goed vertrouwen een peperdure Playstation naar Nigeria opgestuurd, zonder dat ze er één cent voor hebben teruggezien.
Hoe omvangrijk dit probleem is, is niet bekend. In misdaadstatistieken wordt geen uitsplitsing gemaakt tussen ‘gewone’ oplichting en oplichting via internet.
Niet strafbaar
Het probleem met dit fenomeen is dat je als slachtoffer vaak geen poot hebt om op te staan. Je geld laten terugboeken gaat niet zomaar. De bank kan de ontvanger verzoeken het geld terug te storten, maar hij kan hiertoe niet worden gedwongen.
Daarnaast is verzuimen om bestelde spullen te leveren volgens de wet geen diefstal. Diefstal betekent dat een ander zichzelf iets wederrechtelijk toeëigent. Daarvan is geen sprake als jij vrijwillig geld hebt afgestaan. Er is wel sprake van wanprestatie en contractbreuk, maar dat valt onder het civiel recht en wordt dus beschouwd als een conflict tussen burgers onderling.
Voor het slachtoffer heeft dat vèrgaande consequenties. Hij kan namelijk niet zomaar aangifte doen bij de politie, maar moet zijn recht halen via een civiele procedure. Dat is erg prijzig en omslachtig. Het is bovendien maar de vraag of je daar financieel wijzer van wordt. Wie door de rechter in het gelijk wordt gesteld krijgt wel een proceskostenvergoeding toegewezen, maar deze dekt zelden de volledige kosten.
Baksteen
In sommige gevallen zijn oplichters overigens wèl strafrechtelijk te vervolgen. Maar dan moet je wel kunnen aantonen dat de malafide handelaar ‘het oogmerk had om zichzelf wederrechtelijk te bevoordelen’. Ofwel: er moet opzet in het spel zijn.
Hiervan kan sprake zijn als je een videorecorder hebt besteld, maar een doos met een baksteen krijgt toegestuurd. Of als een handelaar bij herhaling verzuimt zijn afspraken na te komen. Het is daarom altijd verstandig om op bezoekersforums melding te maken van oplichting, zodat je eventueel met medeslachtoffers de krachten kunt bundelen. Acht de rechter oplichting bewezen, dan riskeert de zwendelaar een forse gevangenisstraf of hoge boete.
Valse identiteit
Gezien de vele haken en ogen die aan oplichting of wanprestatie vastzitten, is het zaak te voorkomen dat het zover komt. Allereerst is het van belang te weten met wie je zaken doet. Zorg dat je een naam, adres en telefoonnummer van de (ver)kopende partij hebt en check ook of dat nummer klopt. Veel oplichters werken namelijk met een valse identiteit. Even de naam opzoeken op google kan je ook voor het nodige onheil behoeden: sommige namen circuleren veelvuldig op meldingssites voor oplichting.
Verder is het zaak een advertentie of een bod op jouw spullen kritisch te bekijken. “Als het te mooi lijkt om waar te zijn, is dat helaas vaak ook het geval. Wordt een groot plasmascherm voor een spotprijs aangeboden, dan moet er een belletje gaan rinkelen”, zegt woordvoerder Linda Schaake van de website 2dehands.nl.
Ze adviseert ook Engelstalige advertenties te wantrouwen, evenals teksten die duidelijk met behulp van een vertaalprogramma zijn opgesteld. Er zijn namelijk veel buitenlandse oplichters actief op online handelsplatforms.
Cheque
De veiligste manier om een transactie af te handelen is door elkaar te ontmoeten, liefst op neutraal terrein. Je kunt dan als koper controleren of het gewenste artikel aan je eisen voldoet. En de verkoper kan contant afrekenen; volgens ING de meest veilige methode voor onderlinge particuliere transacties.
Maak in geen geval geld over naar het buitenland: de risico’s zijn veel te groot. Wees ook alert op ‘kopers’ die willen betalen met een cheque . “Deze bieden nooit 100 procent zekerheid”, waarschuwt ING desgevraagd. “Hoe echt cheques ook zijn of lijken, ze geven je geen garantie op betaling. En zelfs als je wel wordt uitbetaald kan het weer worden teruggevorderd.”
Vervalst bankafschrift
Als een koper van jouw digitale camera beweert dat hij het geld heeft overgemaakt, is het verstandig om dit op je eigen rekeningafschrift te controleren. Vaar niet blind op een door de koper gemaild bankafschrift. Dit kan zijn vervalst.
Heb je in goed vertrouwen aan een onbekend persoon jouw naam en rekeningnummer doorgegeven, dan is er waarschijnlijk geen man overboord. Met deze gegevens kan geen geld van je rekening worden gehaald.
Veel handelsplatforms, zoals Marktplaats , Speurders en 2dehands.nl , hebben overigens richtlijnen en tips opgesteld voor veilig handelen. Het is de moeite waard om daar even te kijken voor je zaken doet.
JASPERIEN VAN WEERDT
jasperien.vanweerdt@z24.nl