Spinnen

Atrax robustus

De Atrax robustus is een vogelspinachtige die voorkomt in een cirkel van ongeveer 160 - 200 kilometer rond de Australische stad Sydney. In Australië wordt hij meestal aangeduid met de naam ‘Sydney Funnel-web spider (Trechtertunnelspin uit Sydney). De verklaring voor deze naam ligt in de vorm van het web dat deze spin rondom zijn verblijfplaats maakt. Dit web heeft namelijk de vorm van een trechter. In de opening van de trechter is het woongedeelte te vinden.


Beschrijving
De lichaamslengte van een mannetje is ongeveer 25 mm, die van een vrouwtje ongeveer 40 mm. Het carapax is glimmend donkerbruin tot zwart van kleur, het abdomen heeft een donkerpaarse tot matzwarte kleur. De spinneretten van deze spin zijn vrij groot. Het mannetje heeft in tegenstelling tot de vogelspinnen op de tweede poot aan beide zijden een tibiaal haak zitten.



Mannelijke en vrouwelijke Atrax robustus


Woonomgeving

Atrax robustus in web De Atrax robustus bouwt zijn hol het liefst in een beetje vochtige en schaduwachtige omgeving. Tussen stenen, stukken hout of boomwortels wordt een hol gegraven waarna er met wit gekleurd spinsel een trechter- of buisvormig web wordt gemaakt. Het hol moet altijd beschut liggen, dus je zal nooit een hol in een grote open ruimte aantreffen. In een gebied waar mensen wonen, kunnen vaak ook holen worden aangetroffen bij de fundering van huizen.


Antigif

Het melken van een spin Het antigif is pas beschikbaar sinds 1980, dankzij het werk van Dr. Struan Sutherland en zijn onderzoeksteam. Er zijn van voor die tijd 13 gevallen bekend van een beet met dodelijke afloop. Al 15 jaar werd in Victoria en New South Wales geprobeerd om een antigif te maken. Gedurende die tijd werden bewoners van Sydney gevraagd om gevonden exemplaren van Atrax robustus naar het Reptielen park in Gosford, New South Wales te brengen, waar alle spinnen dankbaar aanvaard werden om op grote schaal gif te kunnen produceren.

Nu is het reptielenpark de enige producent van het gif en er is altijd een grote vraag naar mannelijke Atrax robustus spinnen. Het gif van vrouwtjes is namelijk ongeschikt voor het produceren van het antigif. De lokale bevolking zorgt voor de aanvoer hiervan en help in sommige gevallen ook mee met het verzamelen van het gif. Dit gebeurt door de spinnen te melken.

Als de spin in de dreighouding staat, zijn kleine druppeltjes gif te zien, welke met behulp van een lange glazen pipet verzameld wordt. Het verzamelde gif wordt vervolgens verdund, bevroren en in droog ijs verpakt zodat het afgeleverd kan worden naar het Commonwealth Serum Laboratories, waar er uiteindelijk antigif van gemaakt wordt. Mocht je ooit eens in de buurt komen van het reptielenpark, dan kan je op woensdagmiddag het melken van deze spinnen bijwonen.


Verder onderzoek
Nog steeds vindt er in de universiteit van Sydney verder onderzoek plaats naar het gif van de Atrax robustus. Door de dodelijke bestanddelen van het gif te analyseren, hopen ze een nieuwe generatie insecticiden te ontwikkelen die gebruikt kan worden voor de bestrijding van insecten die schadelijk zijn voor land- en tuinbouw.

Een aantal jaar geleden ontdekte prof. Merlin Howden een proteïne in het gif dat alleen voor insecten dodelijk is. Daarna werd uitgevonden hoe de proteïne is opgebouwd en hoe het werkt. Deze proteïne (ook wel peptide genoemd) blokkeert transport kanalen en voorkomt dan dat bepaalde stoffen, welke noodzakelijk zijn voor het leven, de cellen van het insect bereikt. Ondertussen zijn er meerdere peptiden geïdentificeerd, waarvan er enkele alleen effect hebben op insecten en andere weer alleen maar effect hebben op mensen. Door al de proteïnes in kaart te brengen die alleen dodelijk zijn voor insecten, is het in de toekomst misschien mogelijk om de insecten die schadelijk zijn voor land- en tuinbouw op een milieuvriendelijke manier te bestrijden.


Het melken van een spin

Het wonderbaarlijke verhaal van stumpy


Stumpy, een Texaanse vogelspin van het ras Aphonopelma Anax (Chamberlin 1940) heeft het nooit makkelijk gehad. Onvolwassen vogelspinnen verlaten hun schuilplaats niet zonder een goede reden. Aangezien er geen regen was geweest om hem uit zijn hol te spoelen, was Stumpy wellicht hongerig of uit zijn hol gedreven door een indringer.

Hij was ongetwijfeld op zoek naar een nieuw verblijf toen hij in januari 1995 over die weg in zuid Texas trippelde. Zijn uitstapje eindigde toen een auto zich voorbij haastte en Stumpy’s linker voorpoot en beide pedipalpen verpletterde.

Eerste hulp
Op een andere dag was Stumpy waarschijnlijk veranderd in een pannenkoek door voorbijrijdende auto’s, of misschien zou hij van de weg af gestrompeld zijn, waar hij zou sterven aan bloedverlies. Maar vandaag had hij geluk. In de auto achter de auto die Stumpy overreed, zat Liz Sweeten, die op weg naar huis was. Ze stopte, pakte hem op en ging direct door naar redacteur van ATS (American Tarantula Society).

Omdat de redacteur een paar weken eerder al eens een vogelspin verloren had door bloedverlies, besloot hij om niet simpelweg te proberen het bloeden te stoppen. Verschillende middelen zoals vloeibaar huid, talkpoeder en superlijm hadden in het verleden wel gewerkt om het bloeden te stoppen, maar het werkte uiteindelijk meer niet dan wel. De redacteur besloot om tot amputatie over te gaan, waarbij hij de voorpoot en beide pedipalpen verwijderde. Stumpy knapte op van “bijna dood” naar “redelijk, maar alleen een beetje dorstig”, maar er zouden nog complicaties optreden.

Ongeveer vier weken later merkte de redacteur op dat er bloed druppelde vanuit het coxale stompje van de voorpoot (Coxa is het eerste pootdeel vanaf het lichaam van de spin). Stumpy zag alweer de dood in ogen. In zijn wanhoop gebruikte hij verschillende lagen van nagellakverharder (een veel gebruikt hulpmiddel bij insectenkundigen) om het bloeden te stoppen, ondanks dat hij wist dat de giftige bestanddelen in de nagellak verharder de dood voor Stumpy zou kunnen betekenen.

Terug naar normaal
In mei 1995 vervelde Stumpy. De laag nagellakverharder was verdwenen en twee voor een onvolwassen vogelspin klein uitgevallen, maar verder normaal ogende pedipalpen waren er voor in de plaats gekomen. De voor een volwassen volgelspin o-zo-belangrijke voorpoot regenereerde niet met succes. Een dunne niet-werkende voorpoot verscheen, maar in de vervelling in juli van hetzelfde jaar verdween deze weer.

Stumpy groeit op
In april 1996 vervelde Stumpy tot een volwassen mannelijke vogelspin, compleet met een nieuwe dunne voorpoot. Was er nog hoop ? Helaas verloor hij binnen een paar weken de poot opnieuw. Er zouden geen nieuwe vervellingen meer komen voor Stumpy en de korte paar-periode van de Texaanse vogelspinnen lag voor hem. Omdat er geen andere mannelijke Aphonopelma Anax vogelspinnen voor handen waren en een stelletje vrouwelijke exemplaren wachtten op bevruchting, was er geen andere keus om de ongelukkige vogelspin een kans te geven. Eerst leek het erop alsof hij niet wilde paren. Later, na veel stimuleren met behulp van duwtjes met een penceel liep hij richting het vrouwtje, raakte haar aan met zijn overblijvende voorpoot en stond vervolgens stokstil. Wij moedigden hem dan aan met “Ja, het is een vrouwtje, ga ervoor !”.

Daarna ging hij trillen, tikte hij haar zacht aan en gedroeg zich in grote mate zoals een goede mannelijke vogelspin. Wanneer hij echter in paar positie kwam, werd het een beetje moeilijk. Na een aantal pogingen paste hij zich aan en blokkeerde de rechter giftand van het vrouwtje met zijn rechter voorpoot. Soms resulteerde dit in een problematische draaiende beweging, waarbij ze beide in tegengestelde richting zijwaarts overhelden. Uiteindelijk kreeg hij het in ieder geval één keer goed voor elkaar, en werd de (trotse ?) vader van een flink aantal spiderlings.

Hij paarde met alle andere vrouwtjes, waarbij de spin “Blue” voor het laatst bewaard werd. Blue had namelijk de reputatie niet zo meewerkend te zijn in haar relaties met mannelijke vogelspinnen en zij voldeed aan haar reputatie door de arme Stumpy plotseling in zijn linker achterpoot te bijten. Geschrokken besteedde de redacteur een minuutje om Blue tevermanen voordat hij Stumpy ging verzorgen, die lag weg te kwijnen. Er werd weer nagellakverharder toegepast, maar er was niet zo veel hoop. Het was immers laat in het seizoen en er waren weinig vrouwtjes over om mee te paren.

De volgende morgen liep Stumpy mank rond in zijn verblijf, voor zover van een achtpotig dier, of in dit geval een zevenpotig dier gezegd kan worden dat hij mank kan lopen. De gewonde poot werd van het substraat af gehouden, door het in een rare positie gebogen te houden. “Hij is er geweest”, zei de redacteur, die verbaasd was dat de spin nog steeds leefde. Maar Stumpy had daar andere ideeën over. Binnen 24 uur gebruikte hij zijn poot alweer en maakte een sperma web als bewijs van zijn kunnen. Het was ondertussen vrij laat in het seizoen geworden, het was eind juli (veel vrouwelijke Aphonopelma Anax vogelspinnen vervellen in juli, wat een standaard gedrag is na het leggen van eitjes). We konden het niet helpen dat we onder de indruk waren en het toeval wilde dat we nog een vrij intelligent en rustig vrouwtje met de naam “Killer” over hadden die nog niet gepaard had en de indruk wekte dat zij nog steeds eitjes bij zich droeg.

Killer had de gewoonte om tamelijk laat te vervellen, namelijk eind augustus of begin september, dus werd besloten om het mannetje nog een kans te geven. Zoals gewoonlijk wanneer hij in het verblijf van een vrouwtje werd geplaatst, had hij geen idee wat er aan de hand was en probeerde snel te ontsnappen. Killer zat verborgen in haar kartonnen buis (gesneden uit een kartonnen buis waar posters in bewaard worden). Stumpy zag pas dat er een vrouwtje in de buurt was, toen hij haar aanraakte in de buis en liep toen zo de buis in. Alles ging zijn eigen gangetje en beide deelnemers gedroegen zich bewonderenswaardig. Stumpy had een beetje problemen om vaste voet te houden van achteren en moest bijgestaan worden, maar dat had hij wel vaker. (de plastic onderkant van een schoenendoos is blijkbaar niet de meest ideale bodembedekking om spinnen te laten paren). Uiteindelijk werd Killer moe van de aandacht van Stumpy en we haalden de twee gemakkelijk weer uit elkaar.


Nimfen 2e stadium, afkomstig
van Stumpy en Mortica Stumpy overleed op 21 augustus en had iets langer geleefd dan de meeste andere Aphonopelma Anax vogelspinnen, maar zijn nageslacht leeft voort. Morticia, een groot en mooi vrouwtje, dat de redacteur al meer dan vijf jaar in zijn bezit had, maakte een cocon. Dankzij de ATS leden hebben bijna 500 kleine “Stumpies” een goed tehuis gevonden in de USA.

Nimfen 2e stadium, afkomstig
van Stumpy en Mortica