Paulus en de Pauluskerk
In het centrum van Rotterdam staat de Pauluskerk. Deze kerk is genoemd naar de apostel Paulus die in de geschiedenis beroemd is geworden door zijn krachtige bijdrage aan de verbreiding van het christendom in de eerste eeuw. Paulus kende daarvoor een heel goede strategie. Hij werkte altijd in grote steden. Hij bracht korte bezoeken, vervolgens legde hij contacten met joden en niet-joden en hij probeerde een kleine groep van mensen te interesseren voor de joods-christelijke traditie waarvan hij zelf een aanhanger was. Vervolgens liet hij het werk weer over aan deze kleine groepjes en trok naar een volgende stad. Af en toe keerde hij terug, bleef bij sommige gelegenheden wat langer. Paulus ging conflicten nooit uit de weg, belandde (soms langdurig) in gevangenissen. Uiteindelijk kwam hij in Rome. Volgens de overlevering is hij daar overleden.
Paulus heeft in zijn werk groot succes geoogst. Het heeft ook iets raadselachtigs: hoe kwam het dat in alle grote steden van de toenmalige wereld het christendom zich zo krachtig kon uitbreiden? Na de dood van Paulus is dat proces verder gegaan. Het christendom is ook in vele opzichten een stedelijke godsdienst. De Pauluskerk is dus terecht naar deze apostel vernoemd.
Paulus is bekend geworden door de brieven die hij heeft geschreven. Deze brieven dragen een sterk tijdgebonden karkater. Paulus geeft zijn mening over allerlei actuele zaken. Hij heeft ernaar gestreefd om de joods-christelijke traditie te vrijwaren van allerlei onjuiste leringen die mensen alleen maar op een dwaalspoor zouden kunnen brengen. Wat dat betreft is Paulus soms zeer radicaal.
Tegelijkertijd was Paulus ook een man met groot inzicht. Hij begreep dat de joods-christelijke traditie wortel moest schieten in een hele nieuwe omgeving, dat de eerste christelijke gemeente geen kopie moest worden van de verzameling van joden in het oude Palestina. Daarom legt Paulus altijd grote nadruk op vrijheid. De mens van alle tijden weet dat het leven aan veel beperkingen onderworpen is. Soms krijgt een mens de indruk dat alles van tevoren vastligt. Paulus heeft ons van die dwanggedachte willen bevrijden. Hij stelt dat uiteindelijk Jezus de mensen vrij en onafhankelijk wil maken. Deze vrijheid is gebaseerd op liefde. Daarover heeft Paulus met name in zijn brief aan de Corinthiërs hele mooie dingen gezegd. Hij spreekt dan over een liefde die het kwaad niet toerekent, die vergevingsgezind is. Liefde die niet verbittert en zichzelf zoekt, maar een liefde die alles verdraagt en alles hoopt. Deze gedachten van vrijheid en liefde zijn ook voor het huidige werk van de Pauluskerk nog altijd zeer inspirerend. Vele mensen zuchten onder een verslaving. Een verslaving beperkt enorm de vrijheid. Wij willen daarom niet berusten in verslavingen. We zoeken uitwegen. Maar omdat het niet gemakkelijk is om van een verslaving af te komen, worden we daar wel eens wanhopig van. Soms is het wel mogelijk om een verslaving zo in te kaderen dat er toch weer een stukje vrijheid ontstaat om een leefbaar leven te leven. Daartoe heeft de Pauluskerk allerlei projecten opgezet, om juist o.m. verslaafde mensen daarbij te kunnen helpen. Dat alles geschiedt met vallen en opstaan.
Liefde inspireert tot het acceptatiemodel. Je moet altijd beginnen waar de mensen zijn. De Pauluskerk streeft naar een onbaatzuchtige belangenbehartiging voor mensen. Wij proberen de mensen tegemoet te treden zonder condities vooraf, dat we leren luisteren naar wat andere menen beweegt en bezighoudt. Dit luisteren is zeer essentieel voor het werk van de Pauluskerk. Paulus was ook iemand die inzag dat het leven in deze wereld vaak bedreigd is. Het zijn in de wereld geschiedt niet zonder lijden. Filosofen zijn niet bij machte geweest om met hun geweldige redeneringen dit lijden te overwinnen. Paulus heeft beseft dat mensen daaraan kunnen bezwijken. Vandaar zijn grote nadruk op de universele liefde van God die ons niet kan scheiden van alle krachten die leiden tot de dood. Paulus sluit zich ook aan bij de gedachte onder de joden dat deze liefde sterker is dan de dood, dat deze wereld uiteindelijk terecht zal komen in een haven van harmonie, rust, vrede en liefde. Wanneer wij deze gedachte uitspreken, betekent dat niet dat we nu bij de pakken neer gaan zitten en gaan zitten afwachten wat er allemaal gaat gebeuren. Het is de bedoeling om de handen uit de mouwen te steken. Doe wat je kunt doen. Vecht tegen het onrecht in de wereld. Geef geen ruimte aan de doodsbedreigende krachten die toeslaan in het bestaan. Houd elkaar vast, zoek gezamenlijk uitwegen.
De Pauluskerk ziet zichzelf ook als een sociale beweging die probeert solidariteitsnetwerkjes te stichten voor allerlei groepen zoals verslaafden, daklozen, illegalen, uitgeprocedeerde vluchtelingen, seksuele minderheidsgroepen etc. etc. Binnen deze solidariteitsnetwerkjes kunnen krachten ontwikkeld worden om weerstand te bieden aan politieke bureaucratie die het leven vaak benauwt en onderdrukt. In de Pauluskerk wordt geprobeerd om datgene wat Paulus te berde heeft gebracht op een eigentijdse wijze te vertolken. Dat wil niet zeggen dat we het in alles met Paulus eens zijn. Paulus heeft ook gedachten geformuleerd over slavernij of de positie van de vrouw, die geheel thuishoren in de tijd waarin hij leefde. We hebben de slavernij terecht afgeschaft en vrouwen en mannen zijn gelijkwaardig geworden. Maar Paulus is zich ook altijd bewust geweest van zijn eigen tekort, ook van zijn eigen zwakheid. Daarom heeft hij ook altijd gezegd dat het uiteindelijk de alom aanwezige liefde van God is die mensen op de been houdt. Het leven van mensen eindigt niet in de leegte van een diepe afgrond maar het leven van mensen komt terecht. Daarom zijn wij ook optimistisch over de toekomst van de stad en zullen we ernaar streven om ook vanuit de Pauluskerk bij te dragen aan de leefbaarheid van de stad Rotterdam die ons dierbaar is.
