J. de Wind

Beste lezer...


Mijn naam is Jan de Wind, een 35-jarige inwoner van het Zeeuwse Tholen. Hier woon ik gelukkig met mijn vrouw Sien en onze trouwe viervoeter Ronki. Ronki is een hazewindhond en vergezeld mijn vrouw als ik van huis ben. Sinds mijn jeugd ben ik bezeten van molens, vooral windmolens.



Dagelijks wandel ik mijn route langs het aantal molens dat "Ons Tholen" rijk is. De ene keer pik ik de ene molen mee in mijn route, en de andere keer een andere. Dan kijk ik naar de staat van de molen maar ook zeker naar de pracht ervan. Je kunt wel stellen dat ik een molen-gek ben. "Waar de wieken draaien is Jan" zegt ons Sientje altijd. En daar heeft ze op haar manier wel een beetje gelijk in.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

De Korenaar

In ons mooie Tholen is de molen zowat begrip. Hier kunt U onder andere genieten van stellingmolens, standerdmolens, grondzeilers en korenmolens (te zien in mijn fotoboek). Mijn favoriet is De Korenaar. Hieronder vertel ik U daar met plezier meer over:

Als U echt weg bent van molens is het vast een heel goed advies om eens bij De Korenaar te gaan kijken. De Korenaar is een in 1710 gebouwde zware ronde stenen stellingmolen. Hij is waarschijnlijk al tijdens de bouw scheefgezakt. Hierdoor heeft men van de oorspronkelijke opzet af moeten zien en de vier zolders anders ingedeeld. Enkele jaren geleden bleek bij meting de molen van buitenkant stelling tot buitenkant stelling 66 cm. uit het lood te staan.
In 1956 zijn er bij graafwerkzaamheden vier teerlingen aangetroffen van zijn voorganger, een standaard molen.
De gele bakstenen romp was medio jaren zeventig nog geheel wit, maar daarna is de molen in de gele kleur van de ijsselsteentjes geschilderd. Op het zuiden maakte het voorheen aangebouwde pakhuis deel uit van de stelling met schuine stellingschoren. Hieronder ziet u de veelbelovende Korenaar-molen:

Volgens de gevelsteen is de molen in 1710 gebouwd in opdracht van Willem Stoop. Eind 18e eeuw is de molen eigendom geworden van Martinus Gaaswijck, ambachtsheer van Poortvliet; van 1812 tot 1816 is Jan Verton hier molenaar. Later vertrekt hij naar Dreischor. In 1816 komt Job Vijverberg uit Oosterland op de molen. In 1832 is hij, samen met Gaaswijck, eigenaar. Gaaswijck was toen burgemeester van Poortvliet.
In 1854 werd de molen publiek verkocht aan P. Daane uit Tholen, die de molen naliet aan P.T.W. van Kerkwijck, ontvanger der registratie en domeinen te Ijselmonde, wiens weduwe de molen in 1878 verkocht aan bakker J. Jansen.
De volgende eigenaren waren diens zoons, de familie Krijger en LA. Verhage, die de molen in 1942 kocht en tot 1959 regelmatig met windkracht in bedrijf zette.

In de molen werd al vanaf 1950 een koppel 16er kunst- en een koppel 17er blauwe stenen aandreven door een 15 pk elektromotor. In 1969 is de maalrichting uitgebreid met een wals met 10 pk elektromotor op de plaats van de buil op de eerste zolder. Op de tweede zolder zijn een koekenbreker en mengmachine met elektromotor geplaatst. Op de derde zolder kwamen een plansichter en een afzuiginstallatie met elektromotor. Een elevator van perterre tot kap en hamermolen met elk een elektromotor completeerden dit mechanisch maalbedrijf in het aangebouwde pakhuis. In het pakhuis elders stonden nog een graandroger en -reiniger en een silo. In 1943 werd een stroomlijnneus op de binnenroede aangebracht en in 1950 kreeg de buitenroede dit ook, maar dan voorzien van remkleppen. Rond 1980 werd het door een Oud-Hollands gevlucht vervangen. Tussen 1980 en 1985 voerde de huidige eigenaar in eigen beheer een grootschalige restauratie aan de molen uit.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Geschiedenis Tholen

Het stadje Tholen is in de 13e eeuw ontstaan en kenmerkt zich nog steeds door een middeleeuws stratenpatroon. Wie door Tholen dwaalt, krijgt op deze manier een goede indruk hoe de burgers van Tholen vroeger geleefd hebben. Eén van de mooiste plekjes van Tholen is de Venkelstraat. Maar ook de slanke walkorenmolen De Hoop die op de stadswal gebouwd is en het historische stadhuis, dat gebouwd is naar een ontwerp van de gebroeders Keldermans, zijn zeker de moeite waard om te bekijken. Hoog boven Tholen torent de majestueuze 14e eeuwse toren van de Nederlands Hervormde Kerk uit. Op de plaats waar vroeger de Waterpoort stond, staat nu aan de haven het houten ‘Praethuus’.

De plaats Tholen is ontstaan aan de zeedijk langs de eendracht na de bedijking van de Vijftienhonderdgemetenpolder. Het stadje Tholen heeft haar naam te danken aan de vroegere tol die de schippers moesten betalen op de Striene en de Eendracht (nu Schelde-Rijnkanaal) aan de hertogen van Brabant.

In 1366 kreeg Tholen Stadsrechten en rond deze tijd is het stadje versterkt met stadsmuren, poorten en vesten. Tijdens de Tachtigjarige oorlog moesten de middeleeuwse versterkingen van deze frontierstad van Zeeland plaatsmaken voor een geheel nieuw, stervormig verdedigingsstelsel met wallen, bolwerken en vesten. De fraaie tot plantsoen herschapen wallen zijn evenals de smalle straatjes met oude geveltjes en de monumenten een bezichtiging waard.


___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Molens in Tholen

Stellingmolen "De Jager"

In een mooie omgeving, omgeven door voldoende groen
en dierlijk schoon, staat De Jager. Onze stellingmolen
gehuld in grauwe kleuren, waardoor hij mooi opgaat in
zijn natuurlijke omgeving.

Stellingmolen "De Korenaar"

Stellingmolen de Korenaar, mijn favoriete molen,
is echt een molen waarbij je jezelf goed voelt.
Je gaat er elke dag eventjes heen en dan voelt het ook gewoon oké.

Stellingmolen "De Korenbloem"

De Korenbloem is eveneens als de Vier Winden
echt een plaatje. Omlegen door sterk kleurende
velden vol bloemen zorgt de molen met zijn mooi
wit geverfde kern dat je hem niet meer snel vergeet.

Stellingmolen "De vier winden"

Deze Stellingmolen komt zeer uitmuintend naar voren
in deze omgeving vol mooie rode tulpen en groene bebossing.
Echt een plaatje!

Standerdmolen "De Standerd"

Standerdmolen de Standerd is door zijn kubus-vormige vorm
toch net even iets anders. In Brabant zijn deze overigens
ook veel te vinden. Zoals het woord ook doet blijken is
het echt een standaardmolen.

Stellingmolen "De Nijverheid"

Stellingmolen de Nijverheid is echt een molen waarbij je
eventjes tot jezelf kunt komen. Je kunt hier even lekker
gaan zitten nadenken en/of een picknick realiseren.

Stellingmolen "De Hoop"

Met zijn grouw gekleurde elementen is deze molen een heus
pareltje dat opgaat in zijn natuurlijke omgeving.
De moeite waard om de snuit eens te laten rondsnuffelen!

Grondzeiler "De Hoop"

Deze molen, die dezelfde naam draagt als stellingmolen De Hoop,
wordt door veel mensen "eventjes geknipt". Zo wordt ik regelmatig
gevraagd om ze, samen met de molen, even op de foto te zetten.
Het enige verschil tussen deze molen en de andere "De Hoop" is dat
deze molen een echte gronszeiler is. Dit zie je aan de laag reikende wieken.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Schone windenergie (10-04-2006)

In 2003 heeft de gemeenteraad besloten om in de gemeente Tholen windturbines te plaatsen. Deze turbines leveren schone energie en op deze manier wil de gemeenteraad zijn steentje bijdragen aan een duurzaam milieu en het terugdringen van de uitstoot van CO2. Er komen op vier plaatsen windturbines te staan:
· 5 windturbines tussen Sint-Annaland en Oud-Vossemeer bij de Annavosdijkpolder / Moggershilpolder
· 5 windturbines in Sint Philipsland aan de Zuidweg/Delcampoweg
· 4 windturbines in Sint-Maartensdijk bij de Noordpolder
· 3 windturbines op de kop van Stavenisse
De windturbines worden in totaal met rotor 125 meter hoog: de stam is 80 meter en de rotor is 45 meter hoog. De turbines leveren per stuk 3 megawatt per jaar. In totaal leveren de turbines per jaar 51 megawatt. Ter vergelijking alle huishoudens in de gemeente Tholen verbruiken bij elkaar ca. 22,5 megawatt.

Voor de bouw van de vijf turbines in Sint-Annaland is de bouwvergunning verleend. Hiertegen is beroep ingesteld. Met de daadwerkelijke bouw kan pas begonnen worden als de beroepsprocedure is afgerond. Voor de turbines in Sint-Maartensdijk en Sint Philipsland is de eerste inspraakronde inmiddels afgerond. Het college van b&w heeft kennis genomen van de ingediende inspraakreacties, maar zag hier geen aanleiding in om de procedure te stoppen. Het college verleent daarom onder voorwaarden medewerking aan de vrijstellingsprocedure (vrijstelling van het geldend bestemmingsplan). Binnenkort worden de bouwplannen ter inzage gelegd. Deze turbines kunnen op zijn vroegst pas in 2007 geplaatst worden. Voor de turbines in Stavenisse is nog geen aanvraag ingediend.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________





Molengedicht (door J. de W.)

Een molen als begrip
een molen als gevoel.
De wind, sterk en krachtig
dat is een mooi gevoel.

Een molen in de verte
opgaand in het groen.
Een molen maakt het plaatje
niemand zou het anders doen.

Een molen in een dorpje
oud versleten maar uniek.
De oudheid op zijn uiterst
geknipt als mooie kiek.

-------

Vol vreugd wil ik u allen een deugelijk gedicht tonen (ingezonden door Timmie):

De wind is mijn vrind,
want waar de wind gaat,
is waar vreugde bestaat,
driewerf hoera voor de wind,
de wind is ons aller vrind.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

De waterradmolen:


Naast de windmolen is er ook nog de waterradmolen. Deze molens staan uitsluitend in de Oostelijke en Zuidelijke provincies van ons land. Er zijn drie typen te onderscheiden:

Bovenslagmolens;
waarbij het water op het rad wordt geleid.

Middenslagmolens;
hierbij komt het rad in beweging doordat het water er ongeveer in het midden doorheen wordt gevoerd.

Onderslagmolens;
hierbij slaat het water (hoe kan het ook anders) onder tegen het rad aan.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

De geschiedenis van de windmolen
Eeuwen geleden hadden de Chinezen al windmolens gebouwd, de zogenaamde panemoon. Deze windvangers werden gebruikt om water naar de rijstvelden te pompen. Maar dit waren niet de eerste windmolens. De eerste windmolens kwamen voor in de 7e eeuw na Christus, in Perzië (nu beter bekend als Iran). Die eerste molens stonden in het grensgebied tussen het huidige Iran en Afghanistan. Men denkt dat de Chinezen de oudste windmolen uit Perzië als voorbeeld overgenomen hebben.
In het jaar 944 wordt er voor het eerst geschreven over molens die door de wind in beweging worden gebracht. Deze eerste windmolens hadden een verticale as. De eerst gevonden documentatie over een (Chinese) windmolen komt uit 1219. Nog steeds wordt er gewerkt met verticale windmolens in China.
De eerste windmolens in Europa verschenen vanaf 1300. De Europese windmolen had een horizontale as. In 1390 bouwden de Nederlanders de torenwindmolen. Het model was niet nieuw. Rond de Middellandse zee waren al eerder de zeiltjesmolens gebouwd (o.a. in Kreta).

Rond 1600 werden de windmolens in Nederland gebruikt voor het het malen van meel, zagen van hout en om water van laag naar hoger gelegen plaatsen te pompen.
Tussen 1850 en 1970 bouwde men in Amerika de bekende windmolens met stalen bladen om water te pompen. Pas later in de 19e eeuw (1888) werd de 1e grote windmolen , de Brush Portmill in Ohio, (Cleveland) gemaakt in de VS om spanning op te wekken. In 1891 ontwikkelde Dane Poul la Cour de Europese torenwindmolen om elektriciteit op te wekken. Na 1920 kwam de ontwikkeling in Europa pas goed op gang, met name in Denemarken.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Molenseinen in Nederland

In de loop der eeuwen is de traditie ontstaan om met de molenwieken bepaalde boodschappen door te geven. Doordat er nog geen telefoon of telegraaf was, was het "praten" met de wiekstanden de enige mogelijkheid om snel een boodschap over te brengen. Ook werden de molenwieken gebruikt om aan te geven wanneer er in de molenaarsfamilie een droeve of heugelijke gebeurtenis heeft plaats gevonden.



1. vreugde
2. rouw
3. korte rust
4. lange rust
5. verzoek om met spoed naar de molen te komen
6. bruiloftstooi (Friesland)

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Wat is wind?
Wind is gewoon bewegende lucht. De lucht wordt bewogen, omdat er verschillende soorten luchtdrukken op aarde zijn. De windrichting en de windkracht kunnen veranderen. De windrichting wordt vaak uitgedrukt in windstreken. Als de windrichting veranderd noemen we dat omlopen (met de klok mee) of krimpen (tegen de klok in). De windkracht wordt vaak in een nummer gegeven. Dit wordt een Beaufort nummer genoemd. De windkracht wordt altijd 10 meter boven land gemeten.

Nummer....................Beschrijving...........................Snelheid in m/s:
0..............................Windstil....................................<1
1..............................Lichte wind...............................1-3
2..............................Lichte wind...............................4-6
3..............................Matige wind..............................7-10
4..............................Matige wind..............................11-16
5..............................Tamelijke sterke wind.................17-21
6..............................Sterke wind..............................22-27
7..............................Zware wind...............................28-33
8..............................Stormachtige wind.....................34-40
9..............................Storm......................................41-47
10............................Zware storm..............................48-55
11............................Hele zware storm.......................56-63
12............................Orkaan.....................................>63

Omdat de wind altijd benoemd wordt naar de richting waar hij vandaan komt, wordt dit oostenwind genoemd. De winden die van de evenaar naar het zuiden waaien zijn oostenwinden. De warme lucht die van de evenaar naar de polen wordt geblazen, koelt af. Op 30 ° noorder- en zuiderbreedte daalt de lucht terug naar het aardoppervlak. Niet al de lucht wordt van daaruit teruggeblazen naar de evenaar.
Het rondje dat door de wind geblazen wordt, word een cel genoemd. Er zijn op aarde 3 van deze cellen:
De Hadley cel is de cel tussen de evenaar en 30 ° noorder- en zuiderbreedte. De wind aan de oppervlakte van de aarde in deze cel wordt passaatwind genoemd.
De Ferell cel ligt tussen 30 en 60 ° noorder- en zuiderbreedte. De wind in deze cel is in de winter sterker. De lucht daalt bij de 30 ° grens, en waait naar de polen. Bij 60 ° stijgt de lucht op en waait terug naar de 30 ° grens. Niet alle lucht waait terug. Een deel van de lucht uit de Ferell cel wordt opgenomen in de Poolcel.
De Poolcel ligt op de polen, tot 60 ° noorder- en zuiderbreedte. Op 60 ° stijgt lucht op, boven de pool daalt de lucht. De winden in deze cel zijn normaal gesproken kouden en droog. De winden zouden alleen zo zijn als we nu verteld hebben, als de hele aarde alleen maar uit water bestond. Nu worden de winden ook beïnvloed door land.

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Bij deze wil ik graag enkele spreekwoorden belichten.

U zult wederom niet versteld staan als u even verderop zult aanschouwen
om welke spreekwoorden het gaat. Het doet mij deugd dit bij te brengen!

Allereerst wil ik de uitspraak "windeieren" belichten.

Voorbeeld:
Dat zal hem geen windeieren leggen!
Betekenis:
Dat zal hem van groot voordeel zijn!

In Friesland spreekt men in de volksmond:
Dat leit him gjin wynaeijen!
In Drente is de plaatselijke uitspraak:
Dat zal hem gien doove neuten anbrengen!
In Zuid-Afrika zegt men:
Dat sal hom nie windeiers lê nie!
In het West-Vlaamsch zegt men:
Zwalpeiers broên!

Binnekort ga ik de volgende spreekwoorden belichten:
- Voor den wind gaan
- Den wind van voren krijgen
- Met alle winden (mee)waaien
- Iets in den wind slaan
- Die wind zaait, zal storm oogsten
- Zoals de wind waait, waait zijn jasje
- Iemand in de windselen leggen
- Tegen windmolens vechten (of schermen)

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Graag wil ik u allen graag eens verwijzen naar de volgende molen-gerelateerde sites:
De Molenaarsgilde
Industriemolens
De vrijwillige molenaars
De molendatabase

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Dank U voor uw bezoek en ik hoop oprecht dat U de molen niet zomaar meer voorbij rijdt.
Kijk er even naar, dat verdient de molen! Knipoog er een keer na en denk; een molen is ook maar een molen.
Vredig opgaand in een groen landschap vol paardenbloemen. Grazende koeien en een zuchtje wind dat de molen draaiende houdt.

Voor het beantwoorden van eventuele vragen over molens stel ik me graag ter beschikking. Uw vraag doet mij deugd!!

___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________

Vriendelijke molengroeten,
J. de Wind