Een eerste voorbeeld, overigens volstrekt voorlopig. Door de eeuwen heen
heeft men de mensen willen 'verbeteren': het was vooral dit streven dat moraal werd genoemd. Maar achter dat ene woord gaan de meest uiteenlopende bedoelingen schuil. Zowel het temmen van het beest 'mens' als het kweken van een bepaald soort mens heeft men in het verleden met het woord 'verbeteren' aangeduid: alleen deze zoölogische termen drukken feitelijkheden uit -feitelijkheden overigens waarvan de typische 'verbeteraar', de priester, hoegenaamd
niets weet- niets wil weten... Het temmen van een dier zijn 'verbetering'
noemen, klinkt in onze oren bijna als een grap. Wie op de hoogte is van
de praktijken in de menagerieën, zal niet willen beweren dat de beesten daar 'verbeterd' worden. Ze worden zwakker, minder schadelijk gemaakt; door de deprimerende emotie van de angst, door de pijn, door wonden, door honger veranderen ze in zieke beesten. -Hetzelfde geldt voor de getemde mens,
die door de priester 'verbeterd' is. In de vroege middeleeuwen, toen de Kerk inderdaad vóór alles een menagerie was maakte men alom jacht op de fraaiste exemplaren van het 'blonde beest', -men 'verbeterde' bijvoorbeeld de voorname Germanen. Maar hoe zag zo een 'verbeterde', in het klooster gestopte Germaan eruit? Als de karikatuur van een mens, als een misbaksel: hij was 'zondaar' geworden, hij zat in een kooi, men had hem tussen allerlei vreselijke begrippen opgesloten... Daar lag hij nu, ziek, verkommerd, een gevaar voor zichzelf; vol wrok tegen de levensdriften, vol argwaan jegens alles wat nog wel sterk en gelukkig was. Kortom, een 'christen'... In de fysiologische termen gesproken:
in de strijd met het beest kan ziekmaken het enige middel zijn het beest zwak te maken. Dat had de Kerk goed begrepen: ze perverteerde de mens, ze maakte hem zwak, -maar beweerde hem 'verbeterd' te hebben...
Afgodenschemering, De 'verbeteraar' van de mensheid II
